یلدای آریایی، میلاد مسیحایی

روژیار: یلدا کلمه ‌ای است سریانی که می ‌توان رد آن را در بسیاری از زبان‌ها یافت. در زبانهای عربی و رومی به معنی تولد و در فرهنگ کهن ایرانی به معنی ولادت است.
برخی واژه‌ها ریشه در طبیعت و سرشت انسان‌ها دارند و برگرفته از رویدادهای طبیعی هستند که به حسب رویدادهای برجسته منشا اثرات خاصی بوده لذا به دلیل منزلت و جایگاه مخصوص مبنا و شاخص تحولات طبیعی در زندگی انسان‌های قدیم قرار گرفته‎اند.
پیدایش تقویم طبیعی متناسب با دگرگونی‌های محیط پیرامونی انسان بدوا موجب تکرار روزهای متفاوت که نهایتا به ماه و سپس فصول و سال ختم گردید؛ می‎شود. طبق رصدهایی که در قدیم الایام صورت گرفته است، شامگاه آخرین روز پاییز مقارن با نخستین شب زمستان به نام انقلاب زمستانی و روز اول دی ماه می‌باشد. این آیین کهن ریشه در رویدادهای کیهانی دارد به طوری که خورشید در حرکت سالیانه خود در آخر پاییز به پایین‌ ترین نقطه افق جنوب شرقی می‌رسد که موجب کوتاه شدن روز و افزایش تاریکی شب می‌شود.
اگرچه این طولانی شدن نخستین شب زمستان به یک دقیقه هم نرسد اما یک رویداد کیهانی است که تأثیرات آن در دگرگونی شرایط اقلیمی -که بسیاری از تحولات را در بر می‌گیرد- غیر قابل انکار است.
در این شب، خورشید با شروع انقلاب زمستانی دوباره به سوی شمال شرقی باز می‌گردد. بدین ترتیب فزونی روشنایی و کاهش تاریکی شب را به تدریج تا آخرین روز فصل بهار آینده سبب می‌گردد. چرا که در شش ماهه ی تابستان و پاییز تا ابتدای زمستان، خورشید در هر شبانه ‌روز اندکی پایین‌تر از محل پیشین خود در افق طلوع می‌کند؛ تا نهایتاً در ابتدای دی ماه به پایین‌ترین حد جنوبی خود با فاصله 5/23 درجه از شرق با نقطه اعتدالین برسد و از این روز به بعد مجددا به نقطه انقلاب تابستانی نزدکتر گشته که افزایش طول روز را سبب می‎گردد که در قدیم، طولانی شدن روز که با افزایش روشنایی همراه بود را به فال نیک گرفته و این روز را تولد مجدد خورشید نامیده و آن را گرامی می‎داشتند. مردم باستان، این شب را تا صبح بیدار بوده که تولد دوباره خورشید را ببینند؛ شب زنده‎داری را با صرف بهترین تنقلات و میوه‎های مرسوم به صبح می‏رساندند. بسیاری از ادیان این آیین را گرامی می‎دارند.
آیین میترایی نخستین روز زمستانی که «خوره روز» یا خورشید روز می‎نامیدند آن را اولین روز سال شمار خود به حساب می‎آوردند که چهارصد سال بعد از این نامگذاری میلاد مسیح بوجود آمد که گاه شمار خود را با آن ادامه می‏دادند.
فرقه‎های مختلف مسیحیت نیز با تفاوتهایی، زاد روز مسیح را در یکی از روزهای نزدیک به انقلاب زمستانی دانسته و جشن سال نو میلادی را در همین هنگام برگزار می‎کنند.
تقویم کهن سیستانی ماه نخستین سال خود را «کرسیت» نامیده که جشن کریسمس متاثر از آن بوده است. اکثر ادیان مشهور در خصوص انقلاب زمستانی و تولد دوباره خورشید دارای عقاید خاص خود می‏باشند. براساس اسناد و مدارک متقن، یلدا در نزد ملل و اقوام مختلف از جمله مصر و یونان باستان و مناطق جنوبی روسیه و عمده کشورهای آسیایی از جایگاه خاصی برخوردار است. همچنین مسیحیان و یهودیان و مزدکیان و آشوریان با برگزاری آیین‎های مخصوصی، یلدا را گرامی می‎داشتند که این سنت همزاد فرهنگ بشریت، همچنان در ایران و کشورهای هم فرهنگ با ایران برگزار می‏گردد.
با واکاوی عمیق مناسبت‏های امروزی مشخص می‏شود بسیاری از این سنت‎ها ریشه در فرهنگ و تمدن کهن ایران دارد. ادیان و تمدنهایی که در بین‎النهرین و ماوراءالنهر شکل گرفتند؛ همگی به نوعی متاثر از تمدن ایران می‏باشند.
حتی آداب و سنن بسیاری از ادیان فعلی ریشه‏های ایرانی دارد. میلاد، هم ریشه یلدا و تولد دوباره خورشید می‎باشد که منشا تاریخ فعلی بخش عمده‎ای از جغرافیای زمانی جهان است. مثلا درخت سرو و کاج در نزد ایرانیان باستان نماد مقاومت در برابر تاریکی و سرما است که بعدها به همراه شب چله و یلدا به اروپا رفته و همه ساله شاهد حرمت این درخت در نزد مسیحیان سراسر جهان هستیم.
در باورهای آیینی کهن، یلدا را شب زایش مهر نامیده‎اند. پس ریشه این باور به کهن‎ترین روزگار آیینی ایران باستان و فراتر از هزاره‎ها می‎رسد. یعنی با ایزد مهر و آیین مهر و با روزگار مهرپرستی آریاییان پیوند دارد. گفته شده واژه یلدا به معنای زاد و زایش -که برگرفته از زبان سریانی می‏باشد- با مسیحیان سریانی به سرزمین آریایی آمده و از آن روزگار تاکنون این واژه در ایران مانده است؛ چرا که مهرپرستی از ایران به اروپا راه یافت و سپس عالم‎گیر شده است. رومیان واژه نوئل را به زادروز تبدیل کردند و زاد روز مهر را جشن گرفتند؛ بعدها یلدا را با نوئل تطبیق دادند. در واقع میلاد حضرت مسیح(ع) در 25 دسامبر ثبت شده که طبق تحقیقات محققان جشن ظهور میترا با مهر بوده و مسیحیان در قرن چهارم میلادی آن را روز تولد عیسی(ع) قرار داده‎اند و بعدها که مسیحیت بر اروپا چیره شد؛ متولیان دین عیسی(ع) چون نتوانستند جشن زادروز مهر را از اروپاییان بگیرند؛ زادروز عیسی(ع) را که ششم ژانویه می‎دانستند در زادروز مهر که همان شب یلدا و مصادف با بیست و یکم دسامبر می‎باشد؛ قرار دادند.
یلدا، اینک به عنوان یک نماد تاریخی و رمز همبستگی و پیوستگی، جمع زیادی از سکنه‎ی کره زمین را در بر می‎گیرد. آنچه در تاریخ مکتوب و فلکوریک ملل و اقوام و همچنین از آثار و ابنیه تاریخی باستان بدست آمده این است که اولین مردمانی که توانستند فصول و زمانهای دگرگونی اقلیمی را رصد کنند آریاییها بودند. منابع تاریخی و آثار باستانی همچنین نشان می‏دهد کاسپی‏ها مجموعه‎ای از آریایی‎ها بودند که ابتدا به این کار همت گماشتند و برای رصد کردن طلوع و غروب خورشید و پیدایش شب و روز و نیز آرایش فصول و پیدایش انقلاب زمستانی و تابستانی اقدام به احداث چارتاقی‌هایی کردند و با این ابزار ابتدایی توانستند لحظات طلوع و غروب و پیدایش شب و روز را به درستی رصد کنند. آنان نخستین بار دریافتند که در شامگاه آخر آذرماه با فردای آن، که اول دی ماه می‏باشد اندکی تفاوت دارد؛ لذا همان تفاوت را انقلاب تابستانی یا رویش دوباره خورشید -که پس از آن، روز مدت حضورش افزایش می‎یابد- یک تحول و مبنای تاریخی گذاشتند. در حال حاضر تعدادی از این چارتاقی‎های سنجش تاریخی در بعضی نقاط ایران از جمله کاشان موجود است.
اگرچه این اسناد نیز مبنای معماری این مواضع سالانه را نشان می‎دهد اما پیدایش اندیشه ‌ی تولد خورشید و زایش مهر به قرنها قبل از آن برمی‏گردد که این بیانگر اندیشه‎های کهن آریاییان بوده است.
سرچشمه‎های یلدا بسی دورتر و بالاتر از 2012 سال میلادی است. آنچه در تاریخ کاسپین‎ها و مزدکیان آمده بیش از هفت هزار سال پیش یلدا و میلاد مهر را گرامی می‎داشتند. به هر حال یلدا را پاس می‎داریم که یکی از قدیمی‎ترین آداب و سنن آریایی بوده و بعدها حسن میلاد عیسی(ع) در اطراف آن صورت گرفته که شاید این رمزی باشد که صلح محوری عیسی(ع) مقارن با تولد دوباره مهر و دوستی یلدا را پیوسته در نظر داشته باشیم.
یلدا در سرزمین آریایی‎ها بصورت و اشکال گوناگون برگزار می‏شود. یلدا در کردستان نیز دارای رنگ خاص و اصیل آریایی می‎باشد. اگرچه زرق و برقهای اضافی و غیر اصیل تحویل سال میلادی آئین کهن یلدای آریایی را به حاشیه رانده اما یلدا با تمام آداب و رسوم آریایی‎اش برای ما آریاییان قابل احترام است و امید واثق داریم که آموزه‏های کهن ما سبب وفاق و همدلی و نشاط و سرور همه مهراندیشان و صلح جویان قرار گیرد.
نظر به روی تو هر بامداد نوروزیست
شب فراق تو هرگه که هست یلدائیست   (سعدی)
محمد هادیفر
منبع: کردپرس
/ 3 نظر / 24 بازدید
فاطمه

رۆژیار یعنی چی؟[متفکر][لبخند]

فرناز

از مطالبت خیلی استفاده کردم همیشه شاد باشی وشاد بزی.