نخستین رهبر کُرد جهان عرب / اردشیر پشنگ

بیست و سومین اجلاس سران اتحادیه عرب در حالی در بغداد برگزار و سپس به پایان رسید که برای نخستین بار در تاریخ 67 ساله این اتحادیه، یک غیر عرب زبان بر مسند ریاست یکساله آن تکیه داد. «جلال طالبانی» از رهبران کهنه کار کُرد عراقی که طی هفت سال اخیر سکان عالی ترین مقام حکومتی عراق را در دست داشته است در این اجلاس به عنوان نماینده اول کشور متبوع خود ریاست کنفرانس و مدیریت یک سال آینده سازمان مذکور را از «مصطفی عبدالجلیل» رئیس پیشین لیبیایی آن گرفت.

چگونگی ریاست طالبانی بر اتحادیه عرب

اتحادیه عرب در سال 1945 درست پس از خاموش شدن شعله های آتش جنگ جهانی دوم با مشارکت شش کشور عرب منطقه خاورمیانه بنامهای مصر، عربستان سعودی، عراق، سوریه، لبنان و اردن تشکیل شد. بر اساس سنت رایج در اتحادیه عرب، اجلاس سران هر بار که در پایتخت یکی از کشورهای 22 گانه عضو برگزار شود ریاست نمادین اتحادیه در یکسال پیش رو بر عهده بالاترین مقام آن کشور میزبان خواهد بود. بدین ترتیب پیش از برگزاری اجلاس اخیر نیز مشخص بود که طالبانی خواهد توانست به ریاست این سازمان دست یابد.

اما کُرد بودن طالبانی باعث شد تا تنها چند روز مانده به برگزاری اجلاس در بغداد، تنی چند از شخصیتهای عرب چه در داخل و چه در خارج از عراق خواهان آن شوند تا بجای رئیس جمهور کُرد عراق یک مقام دیگر اما عرب این کشور به عنوان نماینده اول در اجلاس شرکت کند اما به رغم این اظهار نظرات و برخی تلاشها نهایتاً این جلال طالبانی بود که در کسوت ریاست جمهوری عراق هم ریاست اجلاس سران عرب و هم رهبری اتحادیه عرب در یکسال پیش رو را از آن خود کرد.

البته منش سیاسی و کیفیت موضع گیریها و جهت گیریهای این چهره دیرپای سیاست خاورمیانه در کنار تعادل در پیش گرفته در داخل عراق و نیز داشتن ارتباطات گسترده دوستانه و شخصی با بیشتر رهبران خاورمیانه در انتخاب نهایی طالبانی به عنوان نماینده اول عراق و سپس رئیس دوره ای اتحادیه عرب بی تاثیر نبوده است.

ریاست کُردها بر سایر کنفرانسهای اتحادیه عرب

اما این تنها طالبانی نبود که در اجلاس مذکور از طرف کُردها به عنوان نماینده اول عراق شرکت جست؛ بلکه کُردها در دو کنفرانس دیگر اتحادیه نیز ریاست جلسات را بر عهده داشتند. اجلاس اتحادیه عرب بطور معمول دارای سه بخش مجزا است که هر بخش برگزار کننده کنفرانس متمایز و مخصوص به خود است. بر همین اساس در بغداد نیز شاهد برگزاری سه کنفرانس مختلف اقتصادی، وزاری خارجه و سران بودیم.

در اجلاس اقتصادی که تنها با حضور شش وزیر مرتبط با امور اقتصادی و مالی اعضا برگزار شد نماینده عراق «خیرالله بابک» از اعضای حزب اتحادیه میهنی کردستان عراق بود که ریاست جلسه را بر عهده داشت. اجلاس وزرای امورخارجه اتحادیه عرب هم که پرکارترین و در واقع اصلی ترین رکن اتحادیه است با ریاست «هوشیار زیباری» وزیر خارجه کُردتبار و نزدیک به حزب دموکرات کردستان عراق برگزار شد.

چشم انداز پیش رو

بدین ترتیب ساختار خاص هویتی عراق که از ابتدای سال 2003 با ساختار جدید سیاسی و نسبتاً باز و دموکراتیک مواجه و همراه گردید باعث شده است تا برای اولین بار در دهه هفتم از عمر اتحادیه عرب، یک غیر عرب زبان بر مسند ریاست آن تکیه زند. اتفاقی بدیع که شاید هیچگاه در ذهن رهبران عرب موسس اتحادیه خطور نمی کرد. حال باید در هنگامه ای که بهار عربی همچنان در حال وقوع است بهاری که یکی از خواسته های اصیلش برابری، رفع و نفی تبعیض و حق تعیین سرنوشت افراد و گروههای مختلف واقع در خارویمانه است این اتفاق را به فال نیک گرفت.

/ 0 نظر / 21 بازدید